Belorusko Ministarstvo odbrane potvrdilo je da je u januaru 2026. godine u zemlju stigla nova serija višenamenskih lovaca Su-30SM2 ruske proizvodnje, namenjenih opremanju Ratnog vazduhoplovstva i snaga protivvazduhoplovne odbrane Belorusije. Ova isporuka usledila je nakon prethodne serije aviona koja je beloruskoj strani predata u decembru 2025. godine.
Dolazak novih letelica potvrdio je zamenik komandanta Ratnog vazduhoplovstva i PVO i načelnik avijacije, pukovnik Aleksandar Beljajev. On je naglasio da je osnovni zadatak beloruskih avijatičara zaštita vazdušnih granica države i da se upravo oni nalaze na prvoj liniji odbrane. Prema njegovim rečima, svaka nova isporuka savremene avijacijske tehnike predstavlja poseban događaj za osoblje, ali istovremeno nosi i dodatnu odgovornost.
Beljajev je istakao da je letenje avionom koji je tek izašao iz fabrike istovremeno čast i ozbiljna obaveza, naglašavajući da osoblje koje održava i koristi ovakvu tehniku oseća izuzetno visok stepen odgovornosti. On je poručio da beloruski avijatičari nemaju pravo na greške i da će učiniti sve kako bi zemlja ostala bezbedna i stabilna.
Lovac Su-30 trenutno je jedan od četiri tipa borbenih aviona koji se proizvode u Rusiji, zajedno sa frontovskim bombarderom Su-34, lovcem za vazdušnu nadmoć Su-35 i lovcem pete generacije Su-57. Su-30SM2 je deo šireg paketa savremenih ruskih sistema naoružanja koje je Belorusija nabavila poslednjih godina, među kojima su i borbeni helikopteri Mi-35, sistemi protivvazdušne odbrane dugog dometa S-400, kao i balistički raketni sistemi kratkog dometa Iskander-M i srednjeg dometa Orešnik.
Tačan broj lovaca Su-30 u službi beloruskog ratnog vazduhoplovstva i dalje nije zvanično potvrđen. Pojedini izvori govore o floti od oko 20 aviona, ali postoji i mogućnost da su deo isporučenih Su-30SM2 zapravo letelice koje su ranije bile u beloruskoj službi kao Su-30SM, a koje su nakon modernizacije vraćene u zemlju. Do sada je potvrđen samo jedan ugovor za nabavku ovih aviona, vredan oko 600 miliona dolara, koji je obuhvatao 12 lovaca po prosečnoj ceni od približno 50 miliona dolara po primerku.
Uvođenje Su-30 predstavljalo je značajan kvalitativni skok za belorusko vazduhoplovstvo, koje se ranije oslanjalo isključivo na sovjetske lovce MiG-29. Iako su MiG-29 bili među najnaprednijim avionima u trenutku uvođenja u službu početkom osamdesetih godina, njihove sposobnosti u savremenim vazdušnim borbama i napadima na ciljeve na zemlji znatno su ograničene po standardima treće decenije 21. veka.
Su-30SM se ističe kao lovac sa izuzetno velikim borbenim dometom, što ga čini najduže dometnom borbenom letelicom koju trenutno koristi neka evropska država. Njegov radar je takođe znatno veći u poređenju sa radarima savremenih zapadnih lovaca, uključujući i glavni NATO lovac F-35. Pre Su-30, najduže dometne lovce u Evropi predstavljali su sovjetski Su-27, koje su nasledile Ukrajina i Belorusija. Belorusija je ove avione povukla iz upotrebe početkom 2010-ih zbog visokih troškova održavanja, dok Ukrajina nije uspela da sprovede njihovu dublju modernizaciju, a većina flote je uništena tokom višegodišnjih borbenih dejstava započetih 2022. godine.
Su-30SM je unapređeni derivat konstrukcije Su-27, opremljen avionikom generacije 4+, uz široku upotrebu kompozitnih materijala u trupu. Iako je avion nešto teži u odnosu na svog prethodnika, niz konstruktivnih poboljšanja doveo je do smanjenja zahteva za održavanje i nižih operativnih troškova.
Dalji razvoj ove platforme predstavlja verzija Su-30SM2, koja integriše motor AL-41F-1S, razvijen prvobitno za lovac Su-35. Ovaj motor pruža poboljšanu efikasnost potrošnje goriva i povoljniji odnos potiska i mase, karakteristike koje se približavaju ranim motorima pete generacije, poput američkog F119 koji pogoni lovac F-22. Zahvaljujući snažnijem pogonu i trodimenzionalnom vektorskom usmeravanju potiska, Su-30SM2 ostvaruje izuzetno visok nivo manevarskih sposobnosti i dodatno povećava borbeni domet.
Povećana snaga motora obezbeđuje i više električne energije za rad borbenih sistema, što otvara mogućnost buduće integracije naprednih podsistema sa visokim energetskim zahtevima, uključujući i potencijalno oružje usmerene energije.
Uprkos modernizaciji, belorusko ratno vazduhoplovstvo i dalje je brojčano inferiorno u odnosu na snage NATO-a raspoređene u susednim državama. Zbog toga se očekuje da će beloruski lovci u slučaju sukoba delovati pretežno iz sopstvenog vazdušnog prostora, u bliskoj saradnji sa gustom i slojevitom mrežom zemaljske protivvazdušne odbrane, čiji je ključni element sistem dugog dometa S-400. Ovakav koncept oslanja se na kombinaciju avijacije i PVO kako bi se asimetrično suprotstavilo znatno većim vazdušnim flotama potencijalnog protivnika.
