Stanovnici Američkih Devičanskih ostrva uputili su javno upozorenje Grenlandcima da ne dozvole da njihova zemlja bude anektirana od strane Sjedinjenih Država, poručujući da oni sami već više od jednog veka žive sa posledicama takvog aranžmana. Njihova poruka oslanja se na lično i kolektivno iskustvo koje datira iz 1917. godine, kada su Sjedinjene Države kupile ostrva Sent Tomas, Sent Kroa i Sent Džon od Kraljevine Danske.
Ostrva kupljena pre više od sto godina i danas nose snažan danski pečat. Gradovi i ulice zadržali su danska imena, dok je arhitektura u velikoj meri oblikovana evropskim stilovima iz perioda pre američke uprave. Upravo taj istorijski kontinuitet, koji je opstao uprkos promeni suvereniteta, danas služi kao osnova za poređenje sa Grenlandom, teritorijom koja je i dalje deo Kraljevine Danske i koja se ponovo našla u fokusu američkih strateških interesa.
U trenutku kada američki predsednik Donald Tramp javno razmatra dogovore sa Danskom u vezi sa eksploatacijom Grenlanda, glasovi sa Devičanskih ostrva postaju sve glasniji. Istoričarka Čalana Braun, čiji preci potiču sa ovih ostrva, poručuje Grenlandcima da odmah odbace svaki sporazum koji bi mogao da vodi ka gubitku suvereniteta.
„Razumem situaciju Grenlandaca jer se potpuno ista stvar dogodila mojim precima“, navodi Braun. „Nadam se da nijedan drugi narod na svetu neće morati da prođe kroz ono što smo mi doživeli.“
Prema njenim rečima, nakon kupovine ostrva 1917. godine za 25 miliona dolara, Sjedinjene Države su brzo započele proces militarizacije. Strah da bi neka evropska sila, pre svega Nemačka, mogla da pokuša da zauzme ostrva doveo je do izgradnje velike vazduhoplovne baze američke mornarice. Ta baza postala je ključni centar vojnih operacija SAD na Karibima.
Iako je objekat zatvoren 1948. godine, njegovo postojanje imalo je dugoročne posledice po lokalno stanovništvo. Militarizacija je, prema svedočenjima meštana, negativno uticala na svakodnevni život, ograničavala lokalnu samoupravu i učvrstila osećaj da se ključne odluke donose bez njihovog učešća.
Nakon zatvaranja baze, ostrva su postepeno transformisana u luksuznu turističku destinaciju. Međutim, taj razvoj, kako ističe Braun, nije doneo političku autonomiju. Oko 26.000 stanovnika tri glavna ostrva nikada nije imalo stvarni uticaj na odluke koje su oblikovale budućnost regiona.
„Naša sudbina odlučivana je bez nas“, navodi Braun, koja je poslednjih godina pokrenula i pravne postupke protiv Danske, zahtevajući isplatu odštete potomcima stanovnika ostrva zbog posledica prodaje iz 1917. godine.
Danas, stanovnici Devičanskih ostrva ponovo izdaleka posmatraju kako se njihova teritorija koristi u širim geopolitičkim kalkulacijama. Američki ratni brodovi redovno pristaju u luke ostrva, a prema navodima lokalnih izvora, odatle su u više navrata izvođene vojne operacije usmerene ka ciljevima u karipskom regionu, uključujući Venecuelu.
U tom kontekstu, upozorenje Grenlandcima nije ideološka poruka, već iskustveno svedočanstvo. Stanovnici Devičanskih ostrva poručuju da aneksija ne donosi samo investicije i bezbednosne garancije, već i dugoročan gubitak političkog glasa, militarizaciju prostora i sudbinu u kojoj lokalno stanovništvo postaje posmatrač, a ne akter sopstvene budućnosti.
