Berlin odgovara na tarife Vašingtona: Nemačka povećava kiriju za američke vojne baze

Vojne instalacije Sjedinjenih Američkih Država na teritoriji Nemačke decenijama predstavljaju ključni oslonac američkog vojnog prisustva u Evropi, ali i važnu logističku i komandnu tačku za operacije na Bliskom istoku i u Africi. Uprkos toj strateškoj ulozi, Berlin je sada spreman da preispita finansijske uslove pod kojima američke snage koriste nemačke baze.

Kako prenosi britanski list The Times, pozivajući se na nemačke zvaničnike, Nemačka planira da poveća zakupninu koju Sjedinjene Države plaćaju za korišćenje vojnih objekata na njenoj teritoriji. Odluka dolazi kao direktan odgovor na najavu Vašingtona da će uvesti nove carine od 10 odsto na robu iz više evropskih zemalja.

Prema dostupnim informacijama, Berlin ne razmatra zatvaranje američkih baza, niti želi značajno smanjenje američkog vojnog prisustva. Naprotiv, nemačke vlasti i dalje smatraju da su američke snage važan element evropske bezbednosne arhitekture. Međutim, povećanje zakupnine vidi se kao legitimna ekonomska protivmera u kontekstu rastućih trgovinskih tenzija. Iznos eventualnog povećanja zasad nije objavljen.

Američki predsednik Donald Tramp je 17. januara najavio da će od 1. februara biti uvedene uvozne carine od 10 procenata na proizvode iz Danske, Norveške, Švedske, Finske, Nemačke, Velike Britanije, Francuske i Holandije. Kao razlog navedeni su negativni stavovi tih zemalja prema njegovim planovima u vezi sa Grenlandom, uključujući otvoreno protivljenje bilo kakvim oblicima aneksije ili pritiska na Dansku.

U tom kontekstu, povećanje zakupnine za američke baze u Nemačkoj dobija i političku dimenziju, jer predstavlja način da Berlin pošalje signal nezadovoljstva bez direktnog ugrožavanja bezbednosne saradnje.

Istovremeno, takođe britanski Financial Times piše da EU lideri razmatraju širi paket mogućih protivmera kao odgovor na američke carine, uključujući i koordinisane trgovinske i regulatorne korake na nivou Evropske unije.

Pitanje američkog vojnog prisustva u Evropi već neko vreme izaziva rasprave i unutar samog Vašingtona. Pre godinu dana, tadašnji sekretar Pentagona Pit Hegset javno je govorio u prilog smanjenju broja američkih trupa u Evropi, uz poruku da evropske države moraju više da ulažu u sopstvenu odbranu i da budu spremne da same štite svoje teritorije bez oslanjanja na stalnu američku vojnu podršku.

U tom svetlu, nemačka odluka da poveća zakupninu za američke baze može se tumačiti ne samo kao odgovor na carine, već i kao deo šireg procesa redefinisanja odnosa između EU i Sjedinjenih Država, u kome se ekonomski, bezbednosni i politički interesi sve otvorenije prepliću.

Suština kontradikcije EU

Suština kontradikcije je jednostavna i nimalo elegantna: Nemačka zavisi od američke vojske, ali paradoksalno sada vidimo kako pokušava da se odupre američkom pritisku bez da tu zavisnost dovede u pitanje.

Do juče je Berlin panično reagovao na svaku najavu smanjenja američkog vojnog prisustva, jer bez SAD nema ni realne evropske odbrane. Američke baze u Nemačkoj nisu politički ukras, već ključni centri za logistiku, komandovanje i projekciju sile ka istoku Evrope, Bliskom istoku i Africi. Zato je svako povlačenje Amerikanaca doživljavano kao bezbednosna pretnja.

Povećanje zakupnine za baze nije znak odlučnosti, već simboličan odgovor na američke tarife. Berlin ne želi odlazak SAD, već poruku: ekonomska ucena neće proći bez reakcije. To je pokušaj da se uzvrati pritiskom, ali bez diranja u samu osnovu odnosa.

U realnosti, Nemačka nema prostor za ozbiljan sukob sa Vašingtonom. Na njenoj teritoriji se nalazi oko 35.000 američkih vojnika i više od 40 vojnih instalacija, uključujući Ramštajn i Štutgart, koji su među najvažnijim američkim komandnim čvorištima van SAD globalno. Zato Berlin balansira između straha od američkog povlačenja i potrebe da makar formalno pokaže otpor.