Indija je tokom probe za paradu povodom Dana vojske u Džajpuru prvi put javno prikazala novi sistem višecevne raketne artiljerije dugog dometa pod nazivom „Suryastra“. Ovo predstavljanje označava značajnu prekretnicu u razvoju indijskih sposobnosti dubinskog udara, jer je reč o prvoj domaćoj univerzalnoj višekalibarskoj raketnoj platformi namenjenoj preciznim napadima na velikim udaljenostima.
Na probnoj paradi prikazan je točkovni lanser opremljen kombinacijom dve rakete „Predator Hawl“ kalibra 370 mm i četiri rakete produženog dometa kalibra 306 mm. Ovakva konfiguracija jasno je demonstrirala ključnu karakteristiku sistema, sposobnost ispaljivanja raketa različitih kalibara i dometa sa jedne iste platforme, bez potrebe za tehničkim prilagođavanjima lansera.
„Suryastra“ je razvijena kao indijska varijanta univerzalnog raketnog sistema, zasnovana na tehnologiji izraelskog sistema PULS, koji je razvijen u saradnji sa kompanijom Elbit Systems. Iako se oslanja na provereni izraelski koncept, indijska verzija je prilagođena potrebama i doktrini Indijske vojske, sa naglaskom na fleksibilnost, preciznost i dubinsko dejstvo u različitim operativnim scenarijima.
Raketa „Predator Hawk“ kalibra 370 mm ima deklarisani domet do 300 kilometara, što Indiji omogućava udare duboko iza linija protivnika, uključujući logističke čvorove, komandna mesta i kritičnu infrastrukturu. Paralelno s tim, vođene rakete kalibra 306 mm, uporedive sa porodicom EXTRA, nude precizne udare na srednjim daljinama do 150 kilometara, čime se popunjava jaz između klasične raketne artiljerije i taktičkih balističkih sistema.
Za razliku od tradicionalnih višecevnih lansera koji su obično ograničeni na jedan tip municije, „Suryastra“ je projektovana kao univerzalni sistem. Ona može da integriše različite vrste raketa i projektila bez izmene osnovne platforme, što omogućava brzo prilagođavanje misiji, smanjenje logističkog opterećenja i znatno veću operativnu fleksibilnost na bojištu.
Javno prikazivanje sistema usledilo je ubrzo nakon što je Indijska vojska potpisala ugovor sa kompanijom NIBE Limited, vredan 293 krure rupija, odnosno oko 69 miliona američkih dolara. Prema ovom sporazumu, NIBE Limited će, u saradnji sa izraelskim partnerima, isporučiti lansirne sisteme „Suryastra“, čime se dodatno jača domaća proizvodnja i tehnološka baza indijske odbrambene industrije.
Indijski vojni zvaničnici opisuju „Suryastru“ kao precizni sistem za napade zemlja-zemlja, projektovan za neutralisanje ciljeva visoke vrednosti na velikim udaljenostima. Sistem je namenjen za zadatke koji uključuju dubinske vatrene udare, dejstvo po logističkim centrima protivnika, kao i precizne napade na utvrđene i dobro branjene položaje.
Razvoj i uvođenje „Suryastre“ deo su šireg procesa modernizacije indijskih raketno-artiljerijskih jedinica, sa ciljem povećanja dometa, preciznosti i preživljavanja u savremenim sukobima. Novi sistem dopunjuje postojeće platforme poput raketnog lansera „Pinaka“, ali istovremeno značajno proširuje domet dejstva u odnosu na ranije indijske sisteme.
U širem strateškom kontekstu, „Suryastra“ predstavlja još jedan korak Indije ka izgradnji slojevite, fleksibilne i tehnološki nezavisne vatrene moći, prilagođene savremenim regionalnim bezbednosnim izazovima i potrebama ratovanja velikog dometa.
Suryastra kao karika između Pinake i Smerča
Uvođenje sistema Suryastra ne znači da Indija napušta postojeće koncepte raketne artiljerije, već da ih nadograđuje i povezuje u jedinstvenu, slojevitu strukturu. Indijska vojska već decenijama održava kombinaciju sovjetskih i domaćih sistema, počev od klasičnih 122-milimetarskih lansera tipa BM-21, preko teških ruskih sistema Smerč kalibra 300 mm, pa sve do domaće porodice Pinaka, koja je vremenom evoluirala iz klasičnog višecevnog bacača u modularnu platformu sa vođenim i produženim dometnim raketama.
Modularna Pinaka je danas okosnica indijske raketne artiljerije. Osnovna varijanta sa 12 cevi kalibra 214 mm i dalje služi za saturacione udare, ali su novije konfiguracije, sa manjim brojem cevi i vođenim raketama produženog dometa, već pomerile sistem ka preciznijoj vatri. Upravo u tom prostoru između klasične raketne artiljerije i preciznih dubinskih udara pojavljuje se Suryastra, kao logičan sledeći korak.
Za razliku od Pinake i Smerča, koji su vezani za jedan kalibar i unapred definisanu ulogu, Suryastra uvodi koncept univerzalnog lansera. Na isto vozilo moguće je postaviti rakete srednjeg i velikog dometa, različitih kalibara, sa različitim profilima misije. Time Indija prvi put dobija sposobnost da sa istih artiljerijskih jedinica izvodi i precizne udare duboko u protivničku pozadinu i klasične vatrene zadatke, bez promene platforme i logističke strukture.
Ovakav pristup pokazuje da indijska vojska više ne posmatra raketnu artiljeriju isključivo kao sredstvo masovnog zasićenja, već kao instrument operativne i strateške fleksibilnosti. Suryastra ne zamenjuje Pinaku niti potiskuje Smerč, već popunjava prazninu između njih, uvodeći elemente izraelske doktrine precizne vatre u sistem koji je decenijama bio oblikovan sovjetskim konceptima.
U tom smislu, razvoj i uvođenje Suryastre treba posmatrati kao deo šire transformacije indijske kopnene vojske, koja istovremeno zadržava nasleđene sisteme, unapređuje domaće platforme i selektivno preuzima tehnologije od Izraela. Rezultat nije jednostavna zamena jednog sistema drugim, već stvaranje višeslojne raketno-artiljerijske strukture koja Indiji daje veću slobodu delovanja u potencijalnim sukobima visokog intenziteta, kako na zapadnim, tako i na severnim granicama zemlje.
