Kineski GJ-X: prvi snimak u letu, ogromno „leteće krilo“ sa izlomljenom geometrijom i dvo-motornim rasporedom

Na internetu se pojavio kratak snimak za koji se tvrdi da prikazuje let kineske, izuzetno velike bespilotne letelice sa smanjenom radarskom uočljivošću, neformalno na zapadu nazvane GJ-X, iznad područja kod probne baze Malan u provinciji Sinđang.

Prethodno je letelica viđena na satelitskom snimku na istoj pisti početkom septembra. Poređenjem sa referentnim tačkama na pisti procenjuje se raspon krila od oko 42 metra, što GJ-X svrstava u retku kategoriju veoma velikih, niskouočljivih bespilotnih „letećih krila“.

Snimak i kadar izbliza ukazuju na geometriju izlomljenog krila (segmenti blago „polomljeni“ u odnosu na sredinu), rešenje koje se koristi radi boljeg aerodinamičkog i radarskog ponašanja.

Na spoljnim delovima krila vide se podeljene smernice – tipične za leteća krila – a iznad zadnjeg dela trupa uočava se mala izbočina blago pomerena u stranu, koja verovatno krije gornji deo udubljenog izduva. To su jasni tragovi dvo-motornog rasporeda sa uvučenim izduvima kako bi se smanjila infracrvena i radarska uočljivost.

Na internetu se pojavio video snimak koji koji se tvrdi da prikazuje let kineskog stelt drona, nezvanično nazvanog GJ-X. Letelica je primećena u blizini probne baze kineskog ratnog vazduhoplovstva u provinciji Sinđang. Raspon krila ovog kineskog drona iznosi približno 42 metra. pic.twitter.com/HF00yX4bXB

— Oruzje Online (@oruzjeonline) October 20, 2025

Posebno je zanimljiv premaz na donjoj strani. Donji profil je optički „razbijen“ kontrastnim tonovima tako da na velikim visinama oblik letelice na prvi pogled podseća na klasičnu kombinaciju trupa i krila, što otežava brzu identifikaciju kontura i orijentacije sa zemlje ili iz vazduha. GJ-X spoljašnom siluetom donekle „glumi“ konvencionalan avion, iako je reč o čistom letećem krilu.

Moguće namene

Namena platforme zasad ostaje potpuno otvorena. Najverovatnije je reč o jednoj od sledećih uloga – ili njihovoj kombinaciji:

• dubinsko izviđanje i nadzor na velikim daljinama, uz dug ostanak u vazduhu i malu uočljivost;
• udari na strateške ciljeve, uz nošenje ubojnih sredstava unutar trupa kako bi se zadržale niske radarske odraze;
• „otvaranje“ koridora kroz protivvazdušnu odbranu protivnika, gde letelica svojim senzorima i sredstvima ometa, razotkriva i eventualno neutrališe ključne tačke odbrane.

S obzirom na veličinu i aerodinamiku, GJ-X ima prostor i nosivost za ozbiljan senzorski paket i unutrašnje smeštanje naoružanja ili dodatnih rezervoara. Za sada nema javno saopštenih tačnih podataka o vrstama senzora, komunikacionim vezama, upravljanju na velikim daljinama, niti o konkretnom naoružanju. Kineski programi ovakvog ranga tradicionalno ostaju zatvoreni sve do kasne faze ispitivanja.

Odnos prema drugim kineskim projektima

Treba naglasiti da GJ-X verovatno nije najveće „leteće krilo“ koje se u Kini razvija. U poslednjih godinu dana viđeno je više naprednih letelica – od borbenih dronova do novih konfiguracija lovaca bez repnih površina – što ukazuje na snažan, paralelni razvoj više programa. GJ-X se uklapa u taj širi talas i izgleda kao „teška“ platforma namenjena zadacima na velikim daljinama.

Povremeno se pojavljuju tvrdnje da GJ-X rasponom nadmašuje najnovije strane strateške platforme. Prema dostupnim procenama, to nije sigurno, ali i bez toga raspon od oko 42 metra već ga svrstava iznad većine poznatih bespilotnih letelica i implicira značajan unutrašnji volumen (gorivo, senzori, teret), kao i duge autonomije.

Podsetimo, kineski inženjeri nedavno su objavili kako su razvili revolucionarni softverski alat koji rešava ključni problem u dizajnu stelt letelica — problem koji je, prema njihovim tvrdnjama, doveo do neuspeha američkog programa X‑47B, prvog pravog borbenog stelt drona američke mornarice.

Gde je snimak nastao i šta to znači?

Baza Malan u Sinđangu poznata je kao veliko čvorište za ispitivanja naprednih letelica i opreme. Prvo pojavljivanje GJ-X bilo je „statika“ na pisti; sada imamo i kadar u letu, što je najjači javni dokaz da program nije maketa već da je ušao u fazu probnih letova – makar ograničenog obima. I dalje ne znamo koliko je izgrađeno primeraka, kakav je tempo ispitivanja i dokle su granice režima leta.

GJ-X je izuzetno veliko bespilotno „leteće krilo“ sa smanjenom uočljivošću, izlomljenim krilom, podeljenim smernima i znakovima dvo-motornog rasporeda sa uvučenim izduvima. Prvi put je viđen na pisti, a sada i u letu, što sugeriše aktivnu fazu ispitivanja.

Verovatno je namenjen dugačkom izviđanju i selektivnim udarima, a uklapa se u širi nalet novih kineskih borbenih letelica u poslednjih godinu dana. Do novih snimaka i podataka, ovo je najpotpunija slika programa dostupna javnosti.