„Medalje kao mine“: Rusku vojnici u sukobu sa britanskim plaćenicima naleteli na smrtonosne zamke

U žestokim borbama za ukrajinsko naselje Novovasilevski, na jugoistoku Zaporoške oblasti, ruske jurišne grupe prijavile su neobičan i, kako kažu, uznemirujući detalj: protivnička odbrana „nije bila pretežno ukrajinska“ već sastavljena u velikoj meri od stranih — konkretno britanskih — plaćenika.

Prema navodima ruskog televizijskog Kanala 5 i izjavama jednog od komandira sa terena, nakon što su ruske snage zauzele mesto i krenule u čišćenje preostalih položaja, pronađene su uniforme, oznake i dokumenta koja, kako tvrde, potvrđuju prisustvo britanskih boraca u ukrajinskim redovima.

Poseban bes izazvala je metoda zamki za zaostatnim čišćenjem terena: ruski vojnici optužuju protivnika da je ostavljao medalje iz Drugog svetskog rata na zemlji sa minama i eksplozivnim napravama sakrivenim ispod njih, računajući na to da će ih ruski vojnici podići iz pijeteta.

Komandir jurišne grupe, poznat pod nadimkom „Kiša“, naveo je da je „jedan od naših vojnika sakupio već četrdeset takvih odlikovanja veterana — rizikujući život jer je oko medalja postavljan eksploziv“. Po tim tvrdnjama, zamke su bile namenjene ciljanim povredama i eliminaciji onih koji se zadrže da pokupe trofeje ili obeležja istorijskog značaja.

U narativu koji plasiraju ruske strane, ova epizoda zaista se uklapa u širu sliku o stalnom angažmanu stranih boraca na ukrajinskom frontu. Isti izvori navode da se jezgro plaćeničkih grupa „drži“ u Odesi, odakle deluju po južnom sektoru fronta, uključujući Zaporožje.

Navodi se i da ruske jedinice redovno gađaju takve grupe bespilotnim letelicama, oslanjajući se na FPV dronove sa termovizijom kako bi noću precizno pogađali ciljeve. Kanal 5 tvrdi da su nedavni udari rezultirali uništenjem ukrajinskih dronova dužeg dometa, kao i „točkova“ ukrajinske vojske — izraz koji u ruskoj terminologiji često označava vozila i logističke platforme.

Sama bitka za Novovasilevski opisuje se kao intenzivna i višeslojna: prvo probijanje odbrane, potom „čišćenje“ sela u potrazi za preostalim borcima i skrivenim sredstvima, i na kraju prikupljanje materijalnih tragova koji bi, prema ruskim tvrdnjama, potvrdili nacionalni sastav protivnika.

Upravo je ta postfaktička faza — sakupljanje uniformi, oznaka i papira — postala najeksplozivniji deo priče, jer je spojila pitanje stranog angažmana sa moralno teškim optužbama o miniranju spomen-obeležja i ratnih uspomena.

Treba naglasiti i kontekst: obe strane u ratu redovno optužuju protivnika za korišćenje plaćenika, diverzanata i „nečasnih taktika“, a verifikacija pojedinačnih incidenata na aktivnom ratištu je teška. Ipak, narativ o stranim borcima — posebno britanskim — snažno rezonuje u javnosti, kako zbog istorijskog sentimenta, tako i zbog aktualnog političkog okvira u kojem je očigledno da je sukob zapravo šira konfrontacija sa Zapadom.

Epizoda sa medaljama dodatno pojačava emotivni naboj: kao i kod svih ostalih gde propaganda još uvek nije deformisala narativ, u ruskoj kolektivnoj svesti odlikovanja iz Drugog svetskog rata nose snažan simbolički kapital, pa njihova instrumentalizacija u ratnoj zamci deluje kao dvostruko skrnavljenje — i vojničke časti i istorijske memorije.

Sa taktičke strane, ruske jedinice opisuju da sve češće oslanjaju noćne akcije na kombinaciju izviđanja i trenutnog udara FPV dronovima sa termalnim nišanima, posebno protiv malih grupa i improvizovanih položaja u urbanim i poluurbanim okruženjima.

Takav modus operandi omogućava brzu detekciju toplotnih tragova i udar u kratkom vremenskom roku, što smanjuje vreme protivniku da se premesti ili zamaskira. Ruski izvori naglašavaju ove sposobnosti kao odgovor na disperzovanu i „elastičnu“ odbranu koja se oslanja na male timove, uključujući i strane plaćeničke formacije.

Šta ova epizoda znači za širi tok borbi u Zaporožju? Ako se ruske tvrdnje potvrde, to bi podržalo narativ o internacionalizaciji ukrajinskog napora u južnom sektoru, gde su važni i logistički tokovi i psihološka dimenzija borbi.

Ako se, pak, pokažu preteranim ili pogrešno interpretiranim, ostaje činjenica da obe strane vode i informacijski rat, u kojem se pojedinačni incidenti uvećavaju kroz prizmu simbolike i moralnih osuda. U oba slučaja, priča iz Novovasilevskog čini još jedan sloj u složenoj mapi sukoba: pored rovova i dronova, rovovi se iskopavaju i u memoriji — a medalje iz 1941–1945. u tom narativu postaju i meta i oružje.