Vest o smrti Džordža Hardija, poslednjeg crnog pilota iz slavne grupe Tuskegijskih avijatičara, zatresla je svet vojne avijacije i američke istorije. Umro je u 100. godini, a iza sebe je ostavio bogato nasleđe ratnog iskustva, hrabrosti i borbe protiv duboko ukorenjenih predrasuda u svojoj zemlji.
Rođen 1925. godine, Hardi je u rat ušao sa samo 19 godina, obučavan u Tuskegiju u Alabami, mestu koje je postalo simbol otpora segregaciji u američkoj vojsci. Kao pilot lovca P-51 Mustang, sa prepoznatljivim crvenim repom, učestvovao je u 21 borbenoj misiji iznad nacističke Nemačke.
Leteli su iz improvizovanih baza na jugu Italije, prelazili Jadransko more i obezbeđivali B-17 i B-24 bombardere na putu ka srcu Trećeg rajha. Njegova mladost i smelost utkale su ga u legende američkog vojnog vazduhoplovstva.
Fondacija Tuskegijskih avijatičara u svom saopštenju navela je da Hardi „ostavlja nasleđe hrabrosti, otpornosti i istrajnosti, u vremenu kada je morao da se bori protiv dva neprijatelja – nacista u inostranstvu i rasizma kod kuće“. Njegov put nije bio samo vojni, već i lični trijumf nad sistemom koji je pokušavao da ga zadrži na marginama.
Početak Tuskegijskih avijatičara
Kada je predsednik Frenklin Ruzvelt 1940. godine obećao da će omogućiti Afroamerikancima da se školuju za pilote, malo ko je verovao da će crni piloti zaista sesti za komande borbenih aviona. Nakon japanskog napada na Perl Harbur, potreba za obučenim kadrom postala je ogromna.
Međutim, rasna diskriminacija i dalje je bila duboko ukorenjena – američka mornarica odbijala je da primi crne pilote, a jedini put do avijacije bio je kroz novoformirani program vojnog vazduhoplovstva u Tuskegiju.
Prva generacija pilota obuku je počela 1941. godine, a Džordž Hardi se pridružio dve godine kasnije. Kao pitomac se isticao, a 1944. godine postao je potporučnik i pilot jednosede borbene letelice. Njegova jedinica, 332. lovačka eskadrila, poznata i kao „Crveni repovi“, postala je deo 15. vazduhoplovne armije i ubrzo stekla reputaciju jedne od najpouzdanijih pratnji bombardera.
Ratno iskustvo i sećanja
Hardi je često govorio o svojoj mladalačkoj smelosti – kada bi pratnja bombardera bila završena, a goriva je još bilo dovoljno, spuštao bi se nisko i mitraljirao nemačke kamione i barže. Njegovo sećanje iz 2015. godine oslikava tu mešavinu adrenalina, straha i odlučnosti.
Uprkos svom vojnom uspehu, suočavao se s rasizmom u sopstvenoj vojsci. Tokom Korejskog rata, kada se vratio na aktivnu dužnost kao kopilot na bombarderu B-29, jedan viši oficir ga je izbacio iz misije zbog njegove boje kože. Ironijom sudbine, baš taj avion oboren je nad Severnom Korejom.
Tokom Vijetnamskog rata, Hardi je učestvovao u noćnim operacijama leteći dvomotornim avionima, dodajući još jedno poglavlje u svojoj vojnoj karijeri. Ukupno, kroz tri rata – Drugi svetski, Korejski i Vijetnamski – zabeležio je 136 borbenih misija.
Pilots of the 332nd Fighter Group (aka the "Tuskegee Airmen") show off their P-40 Warhawks at Oscoda Army Air Field before heading overseas. pic.twitter.com/SwwSFNZne4
— Military History Now (@MilHistNow) May 4, 2025
Nasleđe
Džordž Hardi ostao je simbol generacije koja je probijala barijere i dokazala da veština i hrabrost nemaju boju kože. Njegova priča podseća da rat ne vodi samo na bojištima, već i u srcima onih koji se bore za priznanje i dostojanstvo.
Za američku vojnu istoriju, Tuskegijski avijatičari predstavljaju prekretnicu – ne samo zbog svojih ratnih uspeha, već i zbog društvene promene koju su pokrenuli. Hardi je bio poslednji koji je mogao iz prve ruke da ispriča kako je izgledalo biti deo te borbe. Njegova smrt zatvorila je jedno poglavlje, ali njegovo nasleđe i dalje živi u svakoj generaciji pilota koja dolazi.
