Tajni američki svemirski avion X-37B ponovo kreće u orbitu – nova misija zakazana, cilj nepoznat!

Američki tajni svemirski avion X-37B, poznat i kao orbitalno testno vozilo, spreman je da započne svoju osmu misiju 21. avgusta 2025. godine, uz lansiranje sa svemirskog centra Kenedi na Floridi.

Ovaj autonomni, bespilotni avion, razvijen od strane kompanije Boeing za potrebe američke Svemirske komande (US Space Force), i dalje je obavijen velom tajne, iako se sve više informacija pojavljuje u javnosti.

Tehnologija koja pomera granice

X-37B je opremljen najmodernijim tehnologijama koje mu omogućavaju izuzetne performanse i dugotrajnost u orbiti. Njegov modularni dizajn omogućava izvođenje širokog spektra eksperimenata, što ga čini jednim od najvrednijih alata za razvoj svemirskih tehnologija.

Iako po izgledu podseća na manju verziju nekadašnjeg spejs šatla, X-37B ne može samostalno ući u orbitu – za ovu misiju koristiće raketu SpaceX Falcon 9, smešten unutar zaštitnog oklopa od kompozitnih materijala.

Uspeh sedme misije

Samo nekoliko meseci ranije, 7. marta 2025. godine, avion je završio svoju sedmu misiju sletanjem u bazu Vandenberg u Kaliforniji. Tokom tog leta testirane su brojne tehnologije, uključujući napredne sisteme za “svemirsku svest” (space domain awareness), koji pomažu u boljem razumevanju i praćenju aktivnosti u orbiti. Ove tehnologije smatraju se ključnim za bezbedno izvođenje svemirskih operacija u uslovima sve gušćeg i konkurentnijeg svemirskog okruženja.

Jedan od najupečatljivijih momenata sedme misije bilo je uspešno sprovedeno aerokočenje – inovativna tehnika koja koristi otpor atmosfere tokom više prolaza kako bi se promenila orbita uz minimalnu potrošnju goriva. Ovaj manevar dokazao je fleksibilnost i prilagodljivost letelice za složene orbitalne operacije.

Tajni eksperimenti i nove tehnologije

X-37B može da nosi različite tipove eksperimenata. Jedan od najzanimljivijih je razvoj kvantnog inercijalnog senzora, potencijalne alternative GPS sistemima. Ova tehnologija može da omogući navigaciju u okruženjima gde GPS signal nije dostupan ili je ometen – od dubokog svemira, preko polarnih oblasti, pa sve do vojnih misija u kojima je precizna navigacija presudna.

Eksperti smatraju da upravo ovakvi eksperimenti nagoveštavaju novu eru u razvoju svemirskih tehnologija, gde će kombinacija autonomije, naprednih senzora i fleksibilnih sistema omogućiti potpunu transformaciju načina na koji se istražuje i koristi svemir.

Kvantni inercijalni senzor i njegova vojna primena

Jedan od najzanimljivijih eksperimenata povezanih sa X-37B programom je razvoj kvantnog inercijalnog senzora (QIS) – tehnologije koja bi mogla da potpuno promeni način navigacije ne samo u svemiru, već i na Zemlji. Tradicionalni navigacioni sistemi oslanjaju se na satelite koji pružaju podatke o tačnoj lokaciji, ali su ranjivi na ometanje, gašenje signala ili uništavanje satelita u eventualnim sukobima.

Kvantni inercijalni senzor koristi principe kvantne fizike za merenje promene položaja i ubrzanja, bez oslanjanja na spoljne signale. To znači da bi svemirski brodovi, avioni, brodovi i podmornice mogli da se orijentišu i manevrišu čak i u uslovima potpunog gubitka GPS signala. Za vojsku, ovakva tehnologija predstavlja stratešku prednost, jer omogućava neprekidnu navigaciju u svim okruženjima, uključujući zone sukoba ili specijalnih operacija.

Pored toga, ovakav sistem može da pruži precizniju navigaciju u dubokom svemiru, gde tradicionalni sistemi nemaju pokrivenost. To otvara vrata ne samo vojnim operacijama u orbiti, već i budućim istraživačkim misijama ka Mesecu, Marsu ili asteroidima.

Kako funkcioniše kvantni inercijalni senzor

Kvantni inercijalni senzor (QIS) koristi hlađene atome i principe kvantne interferencije za precizno merenje ubrzanja i rotacije. Kada se atomi ohlade na skoro apsolutnu nulu, njihovo ponašanje postaje izuzetno predvidivo i stabilno. Senzor meri promene položaja tih atoma u odnosu na početnu tačku, omogućavajući izuzetno tačnu navigaciju bez oslanjanja na spoljne signale, poput GPS-a.

Ovaj pristup omogućava neprekidno praćenje lokacije čak i u uslovima ometanja, dubokog svemira ili podzemnih i podvodnih operacija, čineći QIS revolucionarnom tehnologijom za vojsku, avijaciju, brodove i svemirske letelice.

Vojni značaj za SAD

Analitičari smatraju da integracija kvantnog senzora u X-37B misije ukazuje na razvoj novih generacija vojnih svemirskih tehnologija. U eri kada se sve više zemalja, uključujući Rusiju i Kinu, takmiče za dominaciju u svemiru, sposobnost autonomne i neometane navigacije daje ogromnu prednost u nadzoru, komunikacijama i potencijalnim ofanzivnim operacijama.

Ova tehnologija mogla bi da omogući preciznije pozicioniranje satelita za nadzor, bolje upravljanje vojnom infrastrukturom u orbiti i veću otpornost na potencijalne napade ili sabotaže usmerene na GPS mrežu.

Šta ih čeka u osmoj misiji?

Detalji nove misije nisu otkriveni javnosti, što dodatno podgreva spekulacije o ciljevima i eksperimentima koji će biti sprovedeni. Analitičari veruju da bi fokus mogao biti upravo na unapređenju svemirskih komunikacija, testiranju novih navigacionih sistema ili čak na operacijama koje imaju direktne vojne implikacije.