Japan prvi put od Drugog svetskog rata vraća palubnu avijaciju – stigli prvi F-35B na brodove Izumo i Kaga

Po prvi put od završetka Drugog svetskog rata, Japan je zvanično vratio u upotrebu palubnu avijaciju. Prva tri od ukupno 42 planirana borbena aviona pete generacije F-35B Lightning II – sa mogućnošću kratkog poletanja i vertikalnog sletanja – stigla su iz američke mornaričke baze Pearl Harbor u Japan.

Ova činjenica nosi i istorijsku simboliku, jer je upravo Pearl Harbor bio meta napada japanske avijacije u decembru 1941. godine, što je dovelo do ulaska SAD u Drugi svetski rat.

F-35B na japanskim „laka nosačima“

Novi avioni biće stacionirani na desantnim brodovima DDH-183 Izumo i DDH-184 Kaga japanskih Pomorskih snaga samoodbrane, koji su nedavno modernizovani kako bi mogli da podrže operacije palubne avijacije. Ove modifikacije praktično su ih pretvorile u lake nosače aviona, što označava značajno jačanje japanskih pomorskih sposobnosti u vreme rastućih tenzija u Indo-Pacifiku.

Tehnološki vrhunski lovci

F-35B donose na japansku flotu najmodernije tehnologije, uključujući radar AN/APG-81 sa aktivnom faznom rešetkom (AFAR), otporan na ometanje. Ovaj radar može detektovati vazdušne ciljeve sa efektivnom površinom radarskog odraza (EPR) od 0,1 m² na udaljenosti od oko 70 km, dok kopnene ciljeve poput tenkova ili oklopnih vozila može uočiti na do 80 km u SAR režimu.

Dodatno, avioni su opremljeni infracrvenim senzorima za detekciju raketa i višespektralnim opto-elektronskim modulom EOTS, koji omogućava precizno navođenje i izviđanje na velikim udaljenostima.

Nova faza japanske odbrane

Isporuka prva tri F-35B deo je šire programa modernizacije japanske odbrane, usmerenog na jačanje sposobnosti odgovora na potencijalne krize u Južnom kineskom moru i na Korejskom poluostrvu. Dolazak ovih aviona izazvao je burne reakcije u svetu, budući da Japan od 1945. ima pacifistički ustav koji formalno zabranjuje posedovanje ofanzivnog naoružanja.

Japanska vlada naglašava da će F-35B biti korišćeni “isključivo u odbrambene svrhe“, poput zaštite teritorijalnih voda i vazdušnog prostora. Ipak, vojni analitičari smatraju da povratak palubne avijacije značajno povećava operativni domet i fleksibilnost japanske mornarice, otvarajući mogućnost projekcije sile daleko izvan nacionalnih granica.

Više o flotnim kapacitetima i planovima japanske mornarice

Klasa Izumo – izgrađena još od ranih 2010‑ih, ova klasa “desantnih razarača” prelazi u novu eru. Prvi brod Izumo porinut je 2013. godine, dok je Kaga usklađena kasnije. Ovi brodovi, projektovani primarno za protivpodmorničke, ali i za humanitarne misije, opremljeni su konstrukcijom za eventualne STOVL operacije, bez “ski-jump” skokova.

Pretvorba u lake nosače aviona – jos 2018. je odobreno jačanje palube za izdržavanje vertikalnih sletanja F‑35B, promenjena je i prednja forma palube u pravougaonu, a unutrašnji prostor prilagođen za letno osoblje, kako bi brodovi podržali palubnu avijaciju bez kršenja japanskog pacifističkog ustava.

Testiranja u saradnji sa SAD – Oktobra 2024. godine, američki F‑35B je prvi put sleteo na Kaga tokom testova u istočnom Pacifiku, pokazujući spremnost broda za operativne F‑35B misije. Takođe, britanski F‑35B i američki avioni su zajedno sletali na palubu Kage tokom zajedničkih vežbi (CSG25), što označava istorijski trenutak trostruke vazdušne saradnje.