U svetlu sve češćih diverzionih napada, poslednji događaji na relaciji Ukrajina–Rusija i Izrael–Iran otvaraju ozbiljna pitanja o održivosti defanzivne strategije.
Mogu li se u savremenom ratovanju sistemi odbrane uopšte odbraniti bez preventivnih udara?
Dva puta u istu metu
Sve je počelo 1. juna 2025. kada su ukrajinske specijalne službe izvele sabotažni napad na strateške aerodrome ruske Daleke avijacije, koji su deo ruske nuklearne trijade. Napad je rezultirao uništenjem i oštećenjem strateških bombardera.
Ruski analitičari sada postavljaju logična pitanja: može li Zapad, koristeći posrednike, dalje ugroziti ovu trijadu? I koliko je realno očekivati da ukrajinski dronovi sledeći put napadnu visoke vojne i političke mete duboko u ruskoj pozadini?
Gotovo ista pitanja postavili su i američki vojni eksperti u Wall Street Journalu, upozoravajući da su jeftini dronovi pokazali koliko je ranjiva čak i sila kao što su SAD. Ipak, sledeća epizoda ovog scenarija nije se odigrala na tlu Amerike, već – u Iranu.
Mossad i „udar iznutra“
Pre napada izraelskog ratnog vazduhoplovstva na iranske nuklearne i vojne objekte, agenati Mossada su već bili na terenu – i onesposobili su iranske PVO sisteme iznutra, koristeći skrivene udarne dronove. Istovremeno su likvidirani i vodeći iranski nuklearni stručnjaci i visoki oficiri. Tako je izvedena klasična operacija neutralizacije pre glavnog udara.
Ono što ovu situaciju čini posebno važnom jeste što upravo ovakav model – sabotaža iznutra pre masivnog vazdušnog udara – može postati osnova buduće NATO strategije protiv Rusije.
Napad kao jedina odbrana?
Analitičari podsećaju da naredni udar verovatno neće biti izveden dronovima s granice, već sofisticiranim sistemima skrivenim u kontejnerima. Ruski raketni sistem Kalibar-K, koji je zamišljen kao sistem sakriven u kontejnerima, više se ne razvija, dok SAD i njihovi saveznici idu korak dalje.
Još 2021. Lockheed Martin je predstavio sistem MK70 PDS, sposoban da lansira rakete SM-3, SM-6, Tomahawk, uključujući i nuklearne bojeve glave – sve iz brodskih (ili kopnenih) kontejnerskih modula.
U međuvremenu, Donald Tramp je nedavno predstavio verziju kontejnera iz kojeg se mogu lansirati rakete HIMARS, ATACMS, MLRS, pa i nove PrSM rakete dometa do 1.000 km – sve iz običnog 30-stopnog kontejnera.
Sledeći koraci: kontejnerski rat
Slični sistemi uskoro bi mogli biti postavljeni kod saveznika SAD u Evropi, a zatim preneti i ukrajinskoj vojsci.
Ukrajinska odbrambena industrija već poseduje kapacitet da svoje krstareće rakete „Neptun“ prikrije u običnim kontejnerima i izvede iznenadne udare na ruske baze, fabrike oružja i centre komande, kako je to već viđeno u Iranu.
Vreme taktike „ko prvi – njegovo“
Svet je ušao u fazu u kojoj rat defanzivom nije moguće dobiti, pa čak ni završiti nerešeno.
U novim geopolitičkim i tehnološkim uslovima, pobediće samo onaj koji udari prvi – brzo, precizno i iznenada. Diverzantske operacije GUR-a i Mossada možda nisu kraj epohe, već najava onoga što dolazi.
